Bệnh tiêu chảy ở trẻ do virus có thể dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm nếu cha mẹ không điều trị kịp thời. Tiêu chảy là bệnh thường gặp ở trẻ em do, tác nhân chủ yếu là do virus, vi trùng hoặc kí sinh trùng. Khi bị tiêu chảy kéo dài mà không được chữa trị sẽ khiến trẻ sút cân, kém phát triển, lâu dần có thể gây biến chứng nguy hiểm dẫn đến tử vong. Vậy triệu chứng bệnh tiêu chảy ở trẻ là gì, nguyên nhân gây tiêu chảy ở trẻ em, cách điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ hiệu quả,….tất cả sẽ được chia sẻ chi tiết trong thông tin bài viết dưới đây, mời các bậc phụ huynh cùng tham khảo nhé.
1. Tiêu chảy ở trẻ em có nguy hiểm không?
Bệnh tiêu chảy ở trẻ là một trong những bệnh thường gặp nhất ở trẻ em. Ở trẻ dưới 3 tuổi thì trung bình mỗi năm sẽ mắc 1-3 đợt bệnh tiêu chảy. Phần lớn trẻ tử vong do tiêu chảy gặp dưới 2 tuổi và sống tại những nước đang phát triển. Ngoài ra, do trẻ có thể bị nhiều đợt tiêu chảy trong một năm, đôi lúc phải nhập viện, làm ảnh hưởng đến việc học tập, công việc của cha mẹ và là một gánh nặng cho kinh tế gia đình và xã hội.
Nếu tiêu chảy không được điều trị hoặc điều trị không hợp lý, trẻ sẽ bị “cạn nước trong người” dần, (từ chuyên môn gọi là “có dấu mất nước”). Nếu cơ thể “cạn nước” thì sẽ hoạt động yếu dần. Nếu không bổ sung kịp thời thì có thể dẫn đến tử vong. Ngoài ra, tiêu chảy cũng làm rối loạn các chất khoáng trong cơ thể. Nếu tiêu chảy kéo dài sẽ dễ đưa đến suy dinh dưỡng, sẽ làm tiêu chảy khó điều trị hơn, và có thể bệnh lý ngày càng nặng và khó kiểm soát. Một số trường hợp tiêu chảy do vi trùng có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết, điều trị rất khó khăn và có thể gây tử vong.
2. Điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ em
Nguyên tắc điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ
Uống nhiều hơn bình thường: Đây là nguyên tắc rất quan trọng, cho trẻ uống thêm dung dịch bù nước (ORS) sau mỗi lần đi tiêu lỏng hay sau khi nôn ói. Ngoài ORS, trẻ trên 6 tháng tuổi còn có thể uống nước súp, nước cơm, nước cháo, nước dừa, nước hoa quả tươi không đường, nước chín để nguội.
Tiếp tục cho ăn: Nếu trẻ đang bú mẹ thì tiếp tục cho bú. Ở trẻ lớn hơn thì khẩu phần ăn hàng ngày nên được tiếp tục và tăng dần lên. Ở những trẻ có nôn ói thì khẩu phần ăn nên được chia ra làm nhiều bữa nhỏ. Không nên nhịn ăn, giảm khẩu phần ăn hay pha loãng sữa vì trẻ sẽ bị giảm cân, chức năng đường ruột hồi phục chậm hơn và thời gian tiêu chảy sẽ kéo dài hơn. Sau khi hết tiêu chảy nên cho bé ăn nhiều hơn để hồi phục lại dinh dưỡng cho bé.
Bổ sung kẽm: các nhân viên y tế sẽ cho bé uống bổ sung kẽm dưới dạng viên hoặc nước, uống l0-14 ngày. Kẽm góp phần giúp giảm thời gian và độ nặng của tiêu chảy, đồng thời giúp giảm nguy cơ tiêu chảy trong thời gian tới.
Khi nào đưa trẻ đi bệnh viện
Đưa trẻ tiêu chảy trở lại cơ sở y tế nếu trẻ có một trong các dấu hiệu sau:
4. Phòng ngừa tiêu chảy ở trẻ em
-
Nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ ít nhất trong 6 tháng đầu đời.
-
Cho ăn dặm đúng cách, hợp vệ sinh và đầy đủ các chất (đạm, béo, đường, hoa quả).
-
Sử dụng nước sạch.
-
Ăn thực phẩm sạch, an toàn, có nguồn gốc rõ ràng và được bảo quản đúng quy cách.
-
Rửa tay trước khi chuẩn bị thức ăn và cho trẻ ăn, hoặc sau khi trẻ đi tiêu.
-
Tiêm phòng đầy đủ các loại vắc-xin trong chương trình tiêm chủng mở rộng. Uống vắc-xin ngừa tiêu chảy do rotavirus.
Trong 2 ngày nếu trẻ có một trong 6 triệu chứng sau đây phải mang trẻ đi khám ngay:
-
Trẻ bị sốt cao.
-
Trẻ khát nước nhiều.
-
Trẻ ăn, bú kém hơn.
-
Trong phân của trẻ có máu.
-
Trẻ ói nhiều lần.
-
Phân nhiều nước, tiêu nhiều lần hơn.
-
Nếu lượng nước mất được tính ≥ 5% trọng lượng cơ thể lúc trẻ khoẻ mạnh được gọi là loại có mất nước.
-
3. Chăm sóc khi bé bị tiêu chảy
Bệnh tiêu chảy ở trẻ khiến bé bị mất nước, mệt mỏi, sút cân và nếu tình trạng kéo dài có thể dẫn đến tình trạng suy dinh dưỡng và bội nhiễm. Các bà mẹ vẫn hết sức băn khoăn không biết phải chăm sóc con thế nào để bé nhanh khỏi bệnh.
Những yếu tố có tính chất quyết định làm cho bệnh tiêu chảy ở trẻ trở thành tiêu chảy kéo dài:
- Trẻ bị mắc bệnh suy dinh dưỡng.
- Trẻ có một chế độ nuôi dưỡng không phù hợp với lứa tuổi.
- Trẻ trải qua quá trình điều trị bằng kháng sinh kéo dài liều cao tích cực trong cả nhiễm trùng đường ruột và ngoài đường ruột.
- Trẻ bị nhiễm trùng đường tiêu hoá nhiều lần.
Hướng điều trị tiêu chảy:
- Tăng cường chế độ dinh dưỡng phù hợp.
- Bù nước và điện giải.
- Điều trị tình trạng bội nhiễm đi kèm.
- Những điều bà mẹ nên làm khi trẻ bị tiêu chảy:
- Cho trẻ tiếp tục ăn và uống thêm ORS.
- Phát hiện sớm dấu hiệu mất nước.
- Đưa trẻ đi khám đúng lúc.
- Bỏ các tập quán sai lầm như: cho trẻ nhịn ăn khi bị tiêu chảy, kiêng không cho trẻ ăn các thức ăn giàu năng lượng, bổ dưỡng vì sợ trẻ ăn không tiêu…
- Biết theo dõi cân nặng cho trẻ theo biểu đồ tăng trưởng.
- Sử dụng thuốc theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ.
- Không được sử dụng những loại thuốc như: thuốc cầm tiêu chảy, thuốc giảm nhu động ruột, thuốc hấp thụ nước, thuốc chống ói.
- Không sử dụng kháng sinh khi không có chỉ định của bác sĩ.
- Phải cho trẻ ăn thêm một bữa trong ngày ít nhất là 2 tuần sau khi hết tiêu chảy nhằm phục hồi nhanh chóng tình trạng dinh dưỡng cho trẻ.
- Nếu lượng nước mất được tính dưới 5% trọng lượng cơ thể lúc trẻ khoẻ mạnh được gọi là loại không mất nước: Bà mẹ cần biết cách nuôi dưỡng trẻ bị tiêu chảy kéo dài, bác sĩ có thể cấp toa thuốc điều trị tại nhà cho trẻ và khám lại trong 5 ngày.
Trong thời gian đó bà mẹ nên:
- Tiếp tục cho trẻ ăn
- Nếu trẻ bú sữa mẹ thì vẫn tiếp tục cho bú bình thường.
- Nếu trẻ bú sữa bò < 6 tháng thì vẫn cho trẻ bú bình thường nhưng cho uống thêm một lượng nước chín là 100 – 200ml mỗi ngày. Trường hợp bú sữa bò bệnh tiêu chảy ở trẻ tăng thêm thì có thể dùng sữa đậu nành hoặc loại sữa không có Lactose.
- Nếu trẻ đã ăn được thì thức ăn nên nấu kỹ, nhuyễn, dễ tiêu hoá chia thành nhiều bữa trong ngày ít nhất là 6 lần/ngày.
- Không nên cho trẻ ăn các loại thức ăn thô; thức ăn, nước uống chứa nhiều đường, chất béo; các loại nước giải khát công nghiệp.
- Sau khi hết tiêu chảy cho trẻ ăn thêm 1 bữa trong ngày ít nhất là 2 tuần để khắc phục tình trạng suy dinh dưỡng sau tiêu chảy.
- Cho trẻ uống nhiều nước để phòng chống mất nước: ORS là dung dịch để bù nước và điện giải trong điều trị tiêu chảy là tốt nhất, mỗi gói pha trong 1 lít nước sạch để uống.
Lượng ORS uống trong trường hợp được điều trị tại nhà được tính theo cân nặng: 100ml cho 1kg cân nặng uống sau mỗi lần tiêu chảy.
Nếu không có sẳn ORS bà mẹ có thể pha một số dung dịch thay thế tương đương tại nhà như:
- Nước mặn ngọt: 3g muối + 18g đường + 1 lít nước sạch.
- Nước cháo muối: 3g muối + 80g bột hoặc gạo + 1,2 lít nước.
- Nước dừa muối: 1lit nước dừa + 3g muối.
Trong 2 ngày nếu trẻ có một trong 6 triệu chứng sau đây phải mang trẻ đi khám ngay:
- Trẻ bị sốt cao.
- Trẻ khát nước nhiều.
- Trẻ ăn, bú kém hơn.
- Trong phân của trẻ có máu.
- Trẻ ói nhiều lần.
- Phân nhiều nước, tiêu nhiều lần hơn.
- Nếu lượng nước mất được tính ≥ 5% trọng lượng cơ thể lúc trẻ khoẻ mạnh được gọi là loại có mất nước.